Czego chce Konfederacja? Kluczowe postulaty i ich konsekwencje dla Polski

Podziel się z innymi:

Konfederacja łączy różne środowiska i pomysły na zmianę państwa, dlatego jej program budzi zarówno zainteresowanie, jak i kontrowersje. Przeczytaj więcej tutaj. W artykule przyjrzymy się najważniejszym postulatom ugrupowania — od podatków i gospodarki po politykę społeczną oraz rolę Polski w Europie. Sprawdzę, jakie skutki ich realizacja mogłaby przynieść obywatelom i całemu krajowi.

Na skróty:

Konfederacja postuluje niższe podatki, dobrowolny ZUS i deregulację.
Proponuje większą konkurencję w ochronie zdrowia i bon edukacyjny.
Chce uprościć budowę mieszkań i zmienić przepisy najmu.
Krytykuje unijną politykę klimatyczną i opowiada się za restrykcyjniejszą migracją.
Skutki propozycji zależą od szczegółów i sposobu finansowania usług publicznych.
Projekt 27 to robocza nazwa, nie zatwierdzony program wyborczy na 2027 rok.

Konfederacja skupia środowiska o różnych tradycjach, lecz jej główne postulaty dotyczą zwykle niższych podatków i mniejszych wydatków państwa, deregulacji i suwerenności Polski. Politycy proponują m.in. uproszczenie podatków, ograniczenie składek i formalności dla firm oraz zmiany w ochronie zdrowia. Sprawdź inny artykuł, w którym też była o tym mowa. Sprzeciwiają się też części unijnych regulacji. Te rozwiązania mogą zwiększyć swobodę obywateli i przedsiębiorców, ale rodzą pytanie, jak państwo sfinansuje usługi publiczne.

W artykule analizuję możliwe skutki tych postulatów dla domowych budżetów, małych firm, szkół, szpitali i relacji Polski z UE. Porównuję deklaracje z potencjalnymi konsekwencjami, a tam, gdzie to możliwe, uwzględniam konkretne dane: wpływy podatkowe i wydatki państwa, koszty świadczeń i obciążenia przedsiębiorców. Dzięki temu łatwiej ocenić zarówno możliwe korzyści, jak i ich cenę.

Spis treści

Porównanie propozycji Konfederacji i ich możliwych skutków

Propozycja	Najważniejsze postulaty	Możliwe korzyści	Ryzyka i kwestie do rozstrzygnięcia
Niższe podatki oraz dobrowolny ZUS dla przedsiębiorców	Uproszczenie i obniżenie podatków, liniowy PIT 12 proc., wyższa kwota wolna, dobrowolne składki ZUS, zmiany w VAT, akcyzie i podatku Belki.	Niższe koszty prowadzenia działalności, większa swoboda przedsiębiorców i potencjalnie większe dochody do dyspozycji.	Mniejsze wpływy do budżetu, ryzyko niższych emerytur i pytanie o finansowanie usług publicznych.
Konkurencja w ochronie zdrowia zamiast monopolu NFZ	Składka zdrowotna podążałaby za pacjentem, który mógłby wybierać ubezpieczyciela i placówkę publiczną lub prywatną.	Możliwa poprawa jakości usług, większa efektywność i krótsze kolejki.	Ryzyko nierównego dostępu i unikania pacjentów wymagających kosztownego leczenia; potrzebne są jasne zasady finansowania i kontroli jakości.
Bon edukacyjny oraz większy wybór szkół	Publiczne środki przypisane do ucznia, który wraz z rodzicami mógłby wybierać placówkę.	Większy wybór szkół i motywacja placówek do poprawy jakości nauczania.	Konieczność ustalenia wysokości bonu, przejrzystych zasad przyjęć i wsparcia uczniów ze szczególnymi potrzebami oraz rodzin, których nie stać na dopłaty.
Tańsze mieszkania oraz deregulacja gospodarki	Uproszczenie procedur budowlanych, ulga odsetkowa na kredyt na jedno mieszkanie, zmiany w przepisach najmu oraz ograniczenie biurokracji.	Łatwiejsze budowanie, większa podaż mieszkań i niższe koszty administracyjne dla firm.	Deregulacja sama w sobie nie gwarantuje spadku cen; ulgi podatkowe mogą zmniejszyć wpływy budżetowe, a zmiany w najmie mogą wpłynąć na ochronę lokatorów.
Krytyka polityki klimatycznej Unii Europejskiej	Sprzeciw wobec systemu ETS, szybkiego odchodzenia od paliw kopalnych i części regulacji dotyczących transportu, budownictwa oraz rolnictwa.	Możliwe ograniczenie kosztów transformacji dla gospodarstw domowych i firm oraz większa swoboda wyboru metod redukcji emisji.	Wpływ regulacji na ceny energii, emisje, konkurencyjność firm i miejsca pracy zależy od tempa zmian, inwestycji oraz dostępnych alternatyw.
Zaostrzenie polityki migracyjnej oraz ograniczenie świadczeń dla cudzoziemców	Bardziej restrykcyjne zasady migracji i ograniczenie dostępu cudzoziemców do świadczeń publicznych.	Postulat ma odpowiadać na obawy dotyczące kosztów, bezpieczeństwa i kontroli migracji.	Brak określonych progów, kwot i terminów uniemożliwia dokładną ocenę skutków; możliwe spory o równe traktowanie i sytuację legalnie mieszkających w Polsce cudzoziemców.
Konserwatywne postulaty społeczne oraz stanowisko Sławomira Mentzena	Akcentowanie tradycyjnego modelu rodziny, suwerenności państwa, wolności jednostki i ograniczenia ingerencji instytucji publicznych.	Podkreślenie odpowiedzialności obywateli i ograniczenia kontroli państwa.	Konfederacja skupia różne środowiska, dlatego poglądy Mentzena są głosem jednego z nurtów, a nie całego ugrupowania.
Projekt 27 oraz pomysły na program wyborczy w 2027 roku	Zapowiedzi obniżenia podatków i składek, ograniczenia wydatków państwa, deregulacji oraz zwiększenia roli rodziców i samorządów.	Możliwe zmniejszenie obciążeń podatników i firm oraz większa swoboda działania.	To robocza nazwa propozycji, a nie przyjęty program; potrzebne są konkretne stawki, harmonogram, prognozy kosztów i wskazanie źródeł finansowania.

Zobacz również: Bosak kontra Duda: Kto przeważy w debacie wyborczej?

Niższe podatki oraz dobrowolny ZUS dla przedsiębiorców

Konfederacja proponuje obniżyć i uprościć podatki dla przedsiębiorców oraz dobrowolne opłacanie składek emerytalnych ZUS. Wśród postulatów wymienia kwotę wolną równą 12-krotności płacy minimalnej — w 2023 roku wynoszącą 43 200 zł — oraz liniowy PIT w wysokości 12 proc. po likwidacji drugiego progu. Chce też rozszerzyć ulgę dla osób do 26. roku życia na przedsiębiorców, znieść podatek Belki od zysków z lokat i obligacji oraz umożliwić odliczanie odsetek od kredytu hipotecznego na jedno mieszkanie. Proponuje ponadto limit przychodów w ryczałcie wynoszący 50 mln zł i dwie stawki — 3 oraz 8 proc. — a także podniesienie progu zwolnienia z VAT do 400 tys. zł. Pakiet obejmuje również obniżenie VAT-u, akcyzy i opłaty paliwowej oraz zerowy VAT na energię elektryczną.

Kluczowy postulat dotyczy dobrowolnego ZUS-u. Zgodnie z planem w pierwszym roku skorzystać mieliby mikroprzedsiębiorcy, w drugim firmy z sektora MŚP, a od trzeciego — wszyscy przedsiębiorcy. Zwolennicy zmian uznają składki sięgające około 2 tys. zł miesięcznie za poważną barierę, zwłaszcza dla osób rozpoczynających działalność. Z kolei przeciwnicy ostrzegają, że niższe składki mogą oznaczać mniejsze emerytury. Postulaty mogą zwiększyć swobodę i ograniczyć koszty firm, ale rodzą pytanie o finansowanie usług publicznych. Według krytyków systemu obywatele oddają ponad połowę dochodów, podczas gdy sektor MŚP wytwarza 49,1 proc. PKB, a mikrofirmy — ponad 30 proc. Ostateczne skutki obniżek zależałyby od szczegółów reformy, wpływów do budżetu i tego, czy przedsiębiorcy samodzielnie odkładaliby na emeryturę.

Konkurencja w ochronie zdrowia zamiast monopolu NFZ

Konfederacja chce zastąpić monopol NFZ konkurencją: składki zdrowotne podążałyby za pacjentem, który mógłby wybierać ubezpieczyciela i placówkę — publiczną lub prywatną. Zwolennicy reformy liczą, że rywalizacja o pacjentów skróci kolejki, poprawi jakość usług i zwiększy efektywność wydawania składek. Jednak sam wybór płatnika nie rozwiąże problemu, jeśli zabraknie personelu, pieniędzy lub jasnych zasad finansowania.

Reforma niesie więc zarówno obietnicę, jak i ryzyko. Aby zapewnić uczciwy dostęp do podstawowych świadczeń, system musiałby uwzględniać potrzeby osób starszych, przewlekle chorych i mieszkających poza dużymi miastami. Ponadto ubezpieczyciele nie mogliby unikać pacjentów wymagających kosztownego leczenia. Potrzebne byłyby także przejrzyste składki, kontrola jakości i jasne zasady dopłat; bez nich konkurencja mogłaby pogłębić nierówności. Kluczowe jest zatem nie tylko to, ilu będzie płatników, lecz także to, kto zagwarantuje, że pacjent pozostanie w centrum systemu.

Oto najważniejsze warunki, które mogłyby pomóc ograniczyć ryzyko reformy:

uczciwy dostęp do podstawowych świadczeń dla wszystkich pacjentów;
ochrona osób starszych, przewlekle chorych i mieszkających poza dużymi miastami;
zakaz unikania pacjentów wymagających kosztownego leczenia;
przejrzyste składki, kontrola jakości i jasne zasady dopłat.

Zobacz również: Kim jest żona Bosaka? Poznaj zaskakujące fakty o Karinie Bosak!

Bon edukacyjny oraz większy wybór szkół

Konfederacja proponuje bon edukacyjny przypisany do ucznia, a nie do konkretnej szkoły. Rodzice otrzymywaliby publiczne środki i wybierali placówkę — publiczną, niepubliczną lub stosującą inny model nauczania. Bon mógłby zwiększyć konkurencję i motywować szkoły do poprawy jakości. Trzeba jednak ustalić jego wysokość, uwzględnić wyższe koszty kształcenia uczniów z niepełnosprawnościami i zadbać, by w małych miejscowościach nie ubyło dostępnych placówek.

Większy wybór może pomóc rodzinom dopasować program, profil i metody nauczania do zainteresowań dziecka. Aby bon rzeczywiście poszerzał możliwości, potrzebne są przejrzyste kryteria przyjęć, kontrola wydatków publicznych oraz wsparcie dla rodzin, których nie stać na dopłaty. Liczą się również odległość do szkoły, jakość nauczania i dostęp do specjalistów — bo rodzina skorzysta z wyboru tylko wtedy, gdy placówka jest osiągalna.

Tańsze mieszkania oraz deregulacja gospodarki

Konfederacja upatruje przyczyn drogich mieszkań w niedostatecznej podaży gruntów i nadmiarze biurokracji. Proponuje więc deregulację prawa budowlanego, uproszczenie procedur i złagodzenie wymogów technicznych związanych z unijną polityką klimatyczną. Mniej formalności ma ułatwić budowę, zwiększyć liczbę lokali i z czasem obniżyć ceny, choć samo poluzowanie przepisów nie gwarantuje szybkiego potanienia mieszkań. Ugrupowanie postuluje też ulgę kredytową: odsetki od kredytu na jedną nieruchomość mieszkalną można byłoby odliczyć od podstawy opodatkowania. Chce ponadto zmienić przepisy chroniące najemców, ponieważ część właścicieli obawia się wynajmu z powodu trudności z eksmisją uciążliwych lokatorów.

Poza rynkiem mieszkaniowym Konfederacja chce ograniczyć biurokrację i częste zmiany przepisów oraz uprościć i obniżyć podatki. Proponuje kwotę wolną równą 12-krotności płacy minimalnej — w przykładzie podano 43 200 zł od 1 lipca 2023 r. — a także liniowy PIT w wysokości 12 proc. zamiast drugiego progu. Ponadto postuluje dobrowolny ZUS dla przedsiębiorców, których składka wynosi około 2 tys. zł miesięcznie i może utrudniać rozpoczęcie działalności, oraz zwolnienie lokat i obligacji z podatku Belki. Skutki tak szerokich obniżek zależą od wydatków państwa, ewentualnych ograniczeń świadczeń i tego, czy szybszy wzrost gospodarczy zrekompensuje niższe wpływy.

Krytyka polityki klimatycznej Unii Europejskiej

Konfederacja krytykuje unijną politykę klimatyczną za tempo zmian i ich koszty. Jej politycy sprzeciwiają się systemowi ETS, który obciąża energetykę i przemysł opłatami za emisję CO₂, oraz planom odchodzenia od paliw kopalnych. Ponieważ Polska nadal w dużej mierze produkuje prąd z węgla, szybka transformacja może podnieść ceny energii i rachunki gospodarstw domowych. To ważny argument w dyskusji, choć skutki zależą również od cen paliw, inwestycji i dostępnych alternatyw.

Wśród obaw dotyczących unijnej polityki klimatycznej wymienia się:

wzrost cen energii i rachunków gospodarstw domowych,
koszty opłat za emisję CO₂ ponoszone przez energetykę i przemysł,
ograniczenie wyboru obywateli i wzrost kosztów życia,
wpływ regulacji na konkurencyjność firm i miejsca pracy.

Konfederacja krytykuje także regulacje dotyczące transportu, budownictwa i rolnictwa, ponieważ — jej zdaniem — ograniczają wybór obywateli i podnoszą koszty życia. Zamiast odgórnych terminów postuluje, by państwa samodzielnie dobierały metody redukcji emisji i chroniły konkurencyjność gospodarki. Dla Polski liczą się więc nie tylko tempo zmian, lecz także podział ich kosztów oraz zdolność krajowych firm do utrzymania miejsc pracy i konkurowania z przedsiębiorstwami spoza UE. Każdą regulację warto oceniać osobno: pod kątem kosztów, wpływu na emisje i realnego wsparcia dla ludzi oraz firm.

Warto pamiętać, że ETS nie jest jedną opłatą doliczaną bezpośrednio do rachunku za prąd — jego wpływ zależy m.in. od udziału paliw emisyjnych w produkcji energii, cen uprawnień do emisji i sposobu przenoszenia kosztów na odbiorców.

Zobacz również: Krzysztof Bosak – życie i osiągnięcia kontrowersyjnego polityka, które warto poznać

Zaostrzenie polityki migracyjnej oraz ograniczenie świadczeń dla cudzoziemców

Konfederacja łączy zaostrzenie polityki migracyjnej z ograniczeniem dostępu cudzoziemców do świadczeń publicznych. Chce bardziej restrykcyjnych zasad i jasno określonych warunków pomocy. Jednak druk nr 883 ani sprawozdanie stenograficzne Sejmu nie podają konkretnych progów, kwot czy terminów, dlatego nie można rzetelnie wskazać takich danych.

Ostateczny kształt zmian zależy od szczegółowych przepisów i przewidzianych w nich wyjątków. Dopiero wtedy będzie można ocenić ich wpływ na budżet oraz sytuację cudzoziemców.

Ten kierunek odpowiada na obawy dotyczące kosztów, bezpieczeństwa i kontroli migracji, ale może też wywołać spory o równe traktowanie oraz wsparcie dla cudzoziemców legalnie mieszkających i pracujących w Polsce. Skutki zależą od tego, kogo obejmą ograniczenia, jakich świadczeń i na jak długo będą dotyczyć oraz jakie wyjątki przewidziano. Bez tych szczegółów nie wiadomo, czy zmiany odciążą budżet, czy głównie utrudnią życie cudzoziemcom i instytucjom stosującym nowe przepisy.

Konserwatywne postulaty społeczne oraz stanowisko Sławomira Mentzena

Konfederacja łączy postulaty wolnorynkowe z konserwatywnymi: akcentuje tradycyjny model rodziny, suwerenność państwa i ograniczenie ingerencji instytucji publicznych w życie obywateli. Sławomir Mentzen, jeden z najbardziej rozpoznawalnych polityków ugrupowania, mówi o tych sprawach bezpośrednio i często swobodnie. Podkreśla wolność jednostki, odpowiedzialność za własne decyzje oraz sprzeciw wobec nadmiernej kontroli państwa. Ponieważ Konfederacja skupia różne środowiska, jej politycy różnie rozkładają akcenty.

Widać to było podczas prawyborów prezydenckich: 18 listopada 2019 roku zgłoszono 9 kandydatów, a 18 stycznia 2020 roku Krzysztof Bosak pokonał w finale Grzegorza Brauna stosunkiem 163 do 146 głosów. Następnie Bosak zdobył w wyborach prezydenckich 6,78 proc. i zajął 4. miejsce. Przed drugą turą Rada Liderów ani partie tworzące Konfederację nie poparły żadnego kandydata; wyjątek stanowili liderzy KORWiN, którzy opowiedzieli się za Rafałem Trzaskowskim. Te wyniki pokazują, że konserwatywny profil ugrupowania współistnieje z wewnętrznym pluralizmem. Dlatego poglądy Mentzena warto traktować jako głos jednego z ważnych, lecz nie jedynego nurtu Konfederacji.

Ciekawostka: prawybory Konfederacji w 2020 roku trwały kilka miesięcy i obejmowały serię głosowań, a Krzysztof Bosak wygrał finał z Grzegorzem Braunem zaledwie 17 głosami różnicy — 163 do 146.

Projekt 27 oraz pomysły na program wyborczy w 2027 roku

Projekt 27 to robocza nazwa propozycji programowych Konfederacji przed wyborami parlamentarnymi w 2027 roku, a nie przyjęty program. Partia najczęściej zapowiada obniżenie podatków i składek, ograniczenie wydatków państwa, deregulację oraz zwiększenie roli rodziców i samorządów. Wśród powracających postulatów wymienia też likwidację lub przebudowę części danin, uproszczenie podatków i zmniejszenie obciążeń administracyjnych firm. Konkretne stawki, terminy i koszty wymagają jednak potwierdzenia w oficjalnym programie.

Do najczęściej wskazywanych obszarów propozycji należą:

obniżenie podatków i składek;
ograniczenie wydatków państwa;
deregulacja i zmniejszenie obciążeń administracyjnych firm;
zwiększenie roli rodziców i samorządów;
uproszczenie lub przebudowa części danin.

Niższe daniny mogłyby zwiększyć swobodę przedsiębiorców i podatników, ale zarazem rodzą pytanie o finansowanie usług publicznych. Jeśli budżet uzyska mniejsze wpływy, Konfederacja musiałaby wskazać, które wydatki ograniczy lub skąd weźmie brakujące środki. Szczególnego znaczenia nabiorą więc rozwiązania dotyczące ochrony zdrowia, edukacji, emerytur i migracji. Oceniając Projekt 27, warto sprawdzić nie tylko postulaty, lecz także prognozowane koszty i źródła finansowania, harmonogram oraz to, kto zyska, a kto poniesie największe koszty zmian.

Źródła:

https://konfederacja.pl/o-konfederacji/
https://konfederacja.pl/app/uploads/Konfederacja_WiN_Program_2023.pdf
https://cenea.org.pl/wp-content/uploads/2023/10/komentarzwyborczycenea_09-10-2023.pdf
https://stat.gov.pl/obszary-tematyczne/zdrowie/zdrowie/wydatki-na-ochrone-zdrowia-w-latach-2022-2024%2C27%2C5.html
https://ruch-narodowy.pl/wp-content/uploads/2023/12/Konfederacja_WiN_Program_2023-1.pdf
https://www.gazetaprawna.pl/wiadomosci/kraj/artykuly/8739787%2Ckonfederacja-program-niskie-podatki-tansze-mieszkania-nfz.html
https://konfederacja.pl/pakiet-odpowiedzialnej-polityki-migracyjnej/
https://www.pap.pl/aktualnosci/program-mentzena-nie-dla-aborcji-konkurencja-w-systemie-ochrony-zdrowia-i-reforma
https://xyz.pl/konfederacja-otwiera-sie-na-pomysly-swojego-elektoratu-o-co-chodzi-w-projekcie-27-i-jakie-sa-polityczne-cele-partii/
https://wojciechswider.pl/program-gospodarczy-konfederacji/