Koalicja europejska to ważny element współpracy między państwami Unii Europejskiej, który może wpływać na kształt wspólnej polityki i podejmowane decyzje. W artykule wyjaśniam, czym jest taka koalicja, jak powstaje i jakie cele mogą przyświecać jej uczestnikom. Przyglądam się także temu, jakie znaczenie ma współpraca w ramach koalicji europejskiej dla Polski i jej interesów na arenie międzynarodowej. A skoro jesteśmy przy tym temacie to poznaj rolę partii w Koalicji Obywatelskiej.

FREYJA ma stać się europejską tarczą przeciw pociskom balistycznym, łączącą ukraińskie doświadczenie z potencjałem przemysłowym państw Europy. Antybalistyczną Koalicję Rakietową powołało 10 państw: Dania, Francja, Niemcy, Włochy, Holandia, Norwegia, Hiszpania, Szwecja, Wielka Brytania i Ukraina. Uczestnicy chcą wspólnie rozwijać pociski przechwytujące i zintegrowaną obronę, zamiast polegać wyłącznie na kosztownych systemach z USA. Projekt ma służyć tylko obronie, a Wołodymyr Zełenski liczy na uruchomienie pierwszych zdolności w ciągu 12 miesięcy. Jeżeli interesują cię podobne zagadnienia, poznaj sukcesy i kontrowersje rządów PiS.

FREYJA ma działać jako sieć, nie pojedyncza wyrzutnia. Radary jednego państwa przekażą dane centrom dowodzenia i jednostkom ogniowym w innym, co pozwoli wykryć start rakiety, obliczyć jej trajektorię i przygotować przechwycenie. Szybka reakcja jest kluczowa: pociski balistyczne pokonują setki kilometrów w kilka minut, a Rosja łączy je z pociskami manewrującymi, dronami i fałszywymi celami, by przeciążyć obronę. Ukraina ma opracowywać pociski i wnosić doświadczenie z walk od lutego 2022 roku — jeden z najcenniejszych atutów projektu.

Europa łączy siły, by szybciej chronić Ukrainę i wspólne niebo

FREYJA ma współpracować z europejskimi radarami, stanowiskami dowodzenia i systemami wymiany informacji, a później wejść w architekturę NATO. Koalicja chce także produkować pociski na licencji w Ukrainie i ograniczyć zależność od kurczących się zapasów amerykańskich Patriotów, w tym PAC-2 i PAC-3. Francja zgodziła się już na produkcję w Ukrainie pocisków Aster i SCALP, a USA przyznały licencję dotyczącą Patriotów. Zełenski mówił, że przed zimą Ukraina potrzebuje natychmiast 300 pocisków Patriot — to pokazuje pilną potrzebę zwiększenia produkcji i zróżnicowania dostaw.

Polska nie należy na razie do grona założycieli, jednak Radosław Sikorski podkreślił, że format pozostaje otwarty. Polskie firmy zbrojeniowe mogą dołączyć, jeśli zaproponują potrzebne projekty i rozwiązania. O powodzeniu FREYJI przesądzą również współpraca przemysłów, wspólne finansowanie i ograniczenie narodowej rywalizacji. Termin 12 miesięcy może okazać się trudny do dotrzymania, ponieważ obrona antybalistyczna wymaga złożonych testów i produkcji na dużą skalę. System ma chronić zarówno Ukrainę, jak i szerszą europejską przestrzeń bezpieczeństwa.

Polska poza koalicją: warunki ewentualnego dołączenia

Polska nie należy do Antybalistycznej Koalicji Rakietowej, która ma połączyć europejskie zdolności obronne z ukraińskim doświadczeniem bojowym. Inicjatywę ogłosiło w Paryżu dziesięć państw: Dania, Francja, Niemcy, Włochy, Holandia, Norwegia, Hiszpania, Szwecja, Wielka Brytania i Ukraina. Koalicja ma rozwijać system przechwytujący pociski balistyczne i wzmacniać bezpieczeństwo Europy. Skoro już zahaczyliśmy o ten temat, poznaj kluczowe informacje przed wyborami.

Projekt, nazwany FREYJA, ma korzystać z ukraińskich pocisków antybalistycznych i doświadczeń zdobytych podczas odpierania rosyjskich ataków. Wołodymyr Zełenski zapowiedział, że Ukraina wniesie oba te zasoby. Uczestnicy chcą stworzyć rozwiązanie współpracujące z europejskimi radarami, stanowiskami dowodzenia i systemami wymiany danych; rozważają uruchomienie go w ciągu 12 miesięcy. Realizacja tego planu wymaga jednak skoordynowania technologii, finansowania i produkcji w wielu państwach.

Niedobory pocisków Patriot i niepewność dostaw z USA zwiększają presję na szybkie działania. Ukraina potrzebuje setek pocisków przechwytujących, a Rosja próbuje wyczerpać jej zapasy skoordynowanymi salwami rakiet balistycznych i manewrujących, dronów oraz celów pozornych. Francja zapowiedziała licencje na produkcję w Ukrainie pocisków Aster i SCALP. W Paryżu podkreślano też, że ukraińskie doświadczenie może wzmocnić obronę całej Europy.

Gotowe projekty mogą otworzyć Polsce drogę do wspólnej obrony

Radosław Sikorski podkreślił, że współpraca pozostaje otwarta: Polska będzie mogła dołączyć, gdy krajowe firmy przedstawią projekty odpowiadające potrzebom koalicji. Przydatny wkład może obejmować technologie, komponenty, produkcję pocisków oraz rozwiązania radarowe i dowódcze. Konkretna oferta polskich zakładów ułatwi przejście od obserwowania inicjatywy do udziału w jej pracach.

Dla Warszawy liczą się także wspólne badania, zamówienia i wymiana danych, które mogą przyspieszyć wykrywanie zagrożeń. Dzięki europejskiej sieci radar z jednego kraju może pomóc obrońcom w innym wykryć start rakiety i przygotować jej przechwycenie. Polska powinna więc wykorzystać tę możliwość i przedstawić konkretne, mierzalne propozycje.

Powodzenie koalicji zależy również od współpracy przemysłowej: państwa muszą połączyć produkcję zamiast rozwijać rozdrobnione, konkurujące ze sobą programy. Polska może wnieść potencjał rodzimych firm i doświadczenie państwa ze wschodniej flanki NATO. Potrzebuje jednak projektów przydatnych dla wspólnego systemu. Jeśli je przedstawi, obecny brak członkostwa nie musi być trwały.

Ukraina jako partner i źródło doświadczeń bojowych

Wspólna obrona Europy a zależność od amerykańskich systemów

Wspólna obrona Europy staje się pilną odpowiedzią na realne zagrożenia. Pociski balistyczne pokonują setki kilometrów w kilka minut, a Rosja łączy je z dronami, pociskami manewrującymi i fałszywymi celami, by przeciążać radary oraz uszczuplać zapasy przechwytujące. W Paryżu koalicja Danii, Francji, Niemiec, Włoch, Holandii, Norwegii, Hiszpanii, Szwecji, Wielkiej Brytanii i Ukrainy rozpoczęła prace nad FREYJA — systemem wyłącznie obronnym, tańszym i łatwiejszym we wspólnym użyciu niż część obecnych rozwiązań.

Projekt ma ograniczyć zależność od amerykańskich Patriotów i pocisków PAC-2 oraz PAC-3, których zapasy są niewielkie, a część dostaw trafiła na Bliski Wschód. Ukraina zaapelowała o pilne przekazanie 300 Patriotów do ochrony infrastruktury przed zimowymi atakami. Licencje na produkcję tych pocisków oraz europejskich Asterów, SCALP i bomb A2SM pozwalają wytwarzać broń bliżej frontu, jednak budowa zakładów i uruchomienie produkcji wymagają czasu. Ukraina wnosi doświadczenie z rzeczywistych ataków, a jej pociski przechwytujące mają odegrać ważną rolę w FREYJA.

Wspólne systemy obrony mogą uniezależnić Europę od gotowych rozwiązań

FREYJA ma łączyć kilka elementów wspólnej obrony:

• radary wykrywające nadlatujące zagrożenia,
• stanowiska dowodzenia koordynujące reakcję,
• dane państw członkowskich wspierające obronę ponad granicami,
• europejską infrastrukturę współpracującą z architekturą NATO.

Skuteczność FREYJA zależy od połączenia radarów, stanowisk dowodzenia i danych państw członkowskich, tak by wykrycie zagrożenia w jednym kraju szybko wspierało obronę w innym. System ma współpracować z europejską infrastrukturą i architekturą NATO. Twórcy chcą uruchomić go w ciągu 12 miesięcy — to ambitny termin, bo obrona przeciwrakietowa wymaga zaawansowanych technologii i produkcji na dużą skalę. Równolegle uzgodniono unijny program kredytowy dla Ukrainy o wartości 90 mld euro; dwie trzecie środków ma wesprzeć obronność, a pierwsze 6 mld euro przeznaczono na produkcję dronów.

Polska nie uczestniczy na razie w koalicji, ale może do niej dołączyć. Radosław Sikorski wskazał, że krajowe firmy powinny przedstawić potrzebne projekty. Dlatego bezpieczeństwo Polski zależy nie tylko od zakupu gotowych systemów z USA, lecz także od rozwoju europejskich technologii, produkcji i współpracy. Europa może ograniczyć zależność od Waszyngtonu bez zrywania sojuszu ze Stanami Zjednoczonymi — pod warunkiem że państwa będą wspólnie rozwijać rozwiązania, zamiast je dublować i konkurować o zamówienia.