Monika Sanacka 
Pilotaż skróconego czasu pracy to duży eksperyment. Do naboru zgłosiły się 1994 firmy i instytucje, a wybrano 78 pracodawców: 38 prywatnych i 40 publicznych, w tym instytucje oraz spółki samorządowe. Testami objęto blisko 5 tys. pracowników, a średnie dofinansowanie przekroczyło 500 tys. zł. Zainteresowanie było więc spore, choć zakwalifikowano tylko niewielką część zgłoszonych projektów.
- Pilotaż skróconego czasu pracy trwa od 1 stycznia do 31 grudnia 2026 roku. Uczestniczy w nim 78 pracodawców — 38 prywatnych i 40 publicznych — oraz blisko 5 tys. pracowników.
- Pracodawcy testują różne modele: krótszy tydzień pracy, skrócone dniówki, dodatkowe dni wolne lub inne rozwiązania dopasowane do organizacji. Uczestnicy zachowują dotychczasowe wynagrodzenie i warunki pracy.
- Udział w pilotażu był dobrowolny. Pracodawcy musieli m.in. objąć projektem co najmniej połowę załogi i utrzymać zatrudnienie na poziomie minimum 90 proc. stanu początkowego.
- Wyniki mają pomóc ocenić wpływ krótszej pracy na wydajność, organizację pracy i samopoczucie. Sprawozdania końcowe należy złożyć do 15 maja 2027 roku.
- Powszechna zmiana przepisów nie jest jeszcze przesądzona — decyzje mają zapaść po analizie pilotażu. Obecnie nadal obowiązują zasadniczo normy do 8 godzin dziennie i przeciętnie 40 godzin tygodniowo.
- Krótszy czas pracy może poprawić równowagę między życiem zawodowym a prywatnym i ograniczyć przemęczenie, ale wymaga dopasowania do branży, konsultacji z pracownikami oraz monitorowania efektów.
O udział mogli ubiegać się pracodawcy z różnych sektorów — prywatnego i publicznego. Musieli prowadzić działalność od co najmniej 12 miesięcy, zatrudniać na określonych umowach przynajmniej 75 proc. kadry oraz objąć pilotażem co najmniej połowę pracowników. Ponadto w trakcie projektu mieli utrzymać zatrudnienie na poziomie minimum 90 proc. stanu początkowego, a także nie obniżać pensji ani nie pogarszać warunków pracy uczestników. Dofinansowanie jednego projektu mogło wynieść maksymalnie 1 mln zł, przy limicie 20 tys. zł na osobę.
Krótsza praca bez niższej pensji — firmy testują nowe rozwiązania
Każdy pracodawca może dobrać model do specyfiki branży i organizacji. Na przykład jedni ograniczą liczbę dni pracy w tygodniu, inni skrócą dniówki lub wprowadzą dodatkowe dni wolne w miesiącu. Regulamin dopuszcza też dodatkowy urlop wypoczynkowy i inne rozwiązania dopasowane do potrzeb pracodawcy. W praktyce pracownicy mogą więc pracować krócej w tygodniu albo spędzać mniej godzin w pracy w wybrane dni, zachowując dotychczasowe wynagrodzenie.
Testy w miejscach pracy ruszyły 1 stycznia 2026 roku i potrwają do 31 grudnia. Do końca 2026 roku pracodawcy przygotowywali się do zmian, natomiast po zakończeniu pilotażu mają czas do 15 maja 2027 roku, by złożyć sprawozdanie końcowe. Pracownicy i pracodawcy wypełniają ankiety przed rozpoczęciem testów, a później co kwartał. Dzięki temu można ocenić między innymi wpływ krótszej pracy na wydajność i samopoczucie zespołów. Szczególnie ciekawi mnie, czy uda się połączyć lepszą równowagę między pracą a życiem prywatnym z utrzymaniem efektywności.
Czy krótszy tydzień pracy oznacza niższe wynagrodzenie? Zasady pilotażu
Nie, krótszy tydzień pracy w rządowym pilotażu nie oznacza automatycznie niższej pensji. Program wymaga, by uczestnicy przez cały okres testów otrzymywali co najmniej tyle, ile w dniu ich rozpoczęcia. Pracodawca nie może też pogorszyć ich warunków pracy ani płacy. Pilotaż sprawdza więc skrócenie czasu pracy przy zachowaniu dotychczasowego wynagrodzenia, a nie przy jego proporcjonalnym obniżeniu.
Do pilotażu przystąpiło 78 pracodawców: 38 firm prywatnych i 40 podmiotów publicznych. Testy obejmują blisko 5 tys. pracowników, a przeciętne dofinansowanie projektu przekracza pół miliona złotych. Zainteresowanie było jednak znacznie większe — podczas naboru wpłynęły 1994 wnioski. Organizacje mogą wybrać rozwiązanie dopasowane do branży i sposobu pracy: zmniejszyć liczbę dni roboczych, skrócić dniówki, dodać dni wolne w miesiącu lub zastosować inny model.
Pracodawcy mogą wybrać jeden z kilku modeli skrócenia czasu pracy:
- zmniejszenie liczby dni roboczych,
- skrócenie dniówek,
- dodanie dni wolnych w miesiącu,
- zastosowanie innego rozwiązania dopasowanego do branży i organizacji pracy.
Krótsza praca bez utraty pensji: pracownicy zachowują dotychczasowe zarobki
Pilotaż ma charakter dobrowolnego testu, dlatego nie zmienia powszechnie zasad zatrudnienia. Aby wziąć w nim udział, pracodawca musiał prowadzić działalność przez co najmniej 12 miesięcy, zatrudniać na określonych podstawach prawnych minimum 75 proc. kadry oraz objąć projektem przynajmniej połowę pracowników. A jak już tu trafiłeś to sprawdź, jak rozdział 8 wpływa na zasiłki chorobowe pracowników. Musi również utrzymać zatrudnienie uczestników na poziomie co najmniej 90 proc. stanu wskazanego we wniosku. Na jeden projekt przypada maksymalnie milion złotych dofinansowania, a limit na osobę wynosi 20 tys. zł. Koszty obsługi nie mogą przekroczyć 10 proc. wartości projektu.
Testy trwają od stycznia do grudnia 2026 roku, po etapie przygotowań, który zakończył się pod koniec 2025 roku. Następnie pracodawcy składają sprawozdania i ankiety. Pracownicy oraz pracodawcy wypełniają je przed rozpoczęciem projektu, a później co kwartał. Zebrane dane dotyczą efektywności, organizacji pracy i samopoczucia zatrudnionych, dzięki czemu można ocenić, które rozwiązania sprawdzają się w różnych branżach. Sens pilotażu polega więc na praktycznym sprawdzeniu krótszego czasu pracy bez obniżania pensji uczestników.
Ciekawostka: pilotaż nie narzuca jednego modelu krótszego tygodnia — pracodawca może skrócić dniówki, zmniejszyć liczbę dni pracy albo dodać dni wolne, zachowując uczestnikom dotychczasowe wynagrodzenie.
Kiedy można spodziewać się zmian w przepisach o czasie pracy?
Na powszechną zmianę przepisów o czasie pracy nie można liczyć z dnia na dzień. Najpierw rząd sprawdza, jak krótszy tydzień pracy lub krótsze dniówki sprawdzają się w praktyce. W pilotażu bierze udział 78 pracodawców — 38 firm prywatnych oraz 40 instytucji i spółek publicznych — a testami objęto niemal 5 tys. osób. Wnioski złożyły 1994 podmioty, co pokazuje duże zainteresowanie.
Pilotaż rozpoczął się 1 stycznia 2026 roku i potrwa do 31 grudnia. W tym czasie pracodawcy mogą testować różne rozwiązania: krótszy tydzień pracy, krótsze dniówki albo dodatkowe dni wolne, przy zachowaniu wynagrodzeń. Uczestnicy wypełniają ankiety przed rozpoczęciem testów, a następnie co kwartał. Dzięki temu organizatorzy ocenią wpływ zmian na wydajność, organizację pracy i samopoczucie załogi.
Krótsza praca bez niższych płac? Decydują wyniki pilotażu
Do 15 maja 2027 roku realizatorzy mają przekazać sprawozdania i ankiety, zamykając tym samym końcowy etap projektu. Dopiero po zebraniu i analizie danych zapadnie decyzja, czy potrzebne są zmiany ogólnokrajowe i jak powinny wyglądać. Na razie nie ma jednego ustalonego modelu: rozwiązania mają uwzględniać różnice między branżami, a ewentualne zmiany mają być wprowadzane stopniowo.
Tymczasem obowiązują dotychczasowe normy: maksymalnie 8 godzin na dobę i przeciętnie 40 godzin tygodniowo, zwykle w przeciętnie pięciodniowym tygodniu pracy. Sama dyskusja o skróceniu czasu pracy nie zmienia więc zasad w każdej firmie. Śledzę przede wszystkim wyniki pilotażu, bo pokażą, czy krótsza praca może iść w parze z utrzymaniem płac, sprawną organizacją i dobrymi rezultatami.
Ciekawostka: pilotaż nie sprawdza jednego, z góry narzuconego modelu — pracodawcy testują różne warianty krótszej pracy, więc wyniki mogą pomóc dopasować przyszłe przepisy do specyfiki poszczególnych branż.
Jak skrócenie czasu pracy może wpłynąć na efektywność i dobrostan pracowników?
Lista przedstawia, jak krótszy czas pracy może wpływać na efektywność i dobrostan pracowników. Wskazuje też warunki, które warto uwzględnić przy wprowadzaniu zmian.
- Lepsza równowaga między pracą a życiem prywatnym. Krótszy czas pracy ułatwia łączenie obowiązków zawodowych z rodzinnymi i opieką nad bliskimi, a także pozwala przeznaczyć więcej czasu na odpoczynek i samorozwój. Korzystają na tym zwłaszcza osoby starsze oraz pracownicy godzący pracę z obowiązkami rodzinnymi.
- Mniejsze ryzyko przemęczenia i wypalenia. Dłuższy czas na regenerację może poprawić samopoczucie, ograniczyć stres i pomóc pracownikom dłużej pozostać aktywnymi zawodowo. Samo skrócenie dnia pracy nie zastąpi jednak oceny warunków i obciążenia, szczególnie przy pracy fizycznej lub wykonywanej w trudnym środowisku.
- Możliwy wzrost efektywności i kreatywności. Dobrze zaplanowany krótszy czas pracy może skłonić pracowników do lepszej organizacji zadań, ograniczenia zbędnych czynności i sprawniejszego wykorzystania technologii. Pracodawcy mogą dzięki temu odnotować wyższą produktywność i kreatywność oraz mniej błędów, strat i wypadków. Efekty trzeba jednak weryfikować na podstawie danych, zamiast zakładać je z góry.
- Różne modele, dopasowane do rodzaju pracy. Firmy mogą skrócić tydzień pracy, skrócić poszczególne dni, dodać dni wolne w miesiącu albo wybrać inne rozwiązanie. Nie istnieje jeden model dla wszystkich, dlatego harmonogram powinien uwzględniać zadania, potrzeby pracowników, obsługę klientów i ciągłość działania organizacji.
- Znaczenie konsultacji i stopniowego wdrażania. Warto wspólnie z pracownikami ustalić zasady, przygotować zmiany organizacyjne i technologiczne oraz określić wskaźniki wydajności. Pilotaż pozwala porównać wyniki, rozpoznać trudności i ulepszyć rozwiązanie przed jego szerszym wdrożeniem.
- Ochrona wynagrodzeń i warunków zatrudnienia. Zmianę należy zaplanować tak, by nie pogorszyła warunków pracy ani płacy i nie zwiększyła nadmiernie obciążenia w pozostałych godzinach. W polskim pilotażu ministerialnym uczestnicy zachowają wynagrodzenia, a zatrudnienie nie może spaść poniżej 90% wskazanego stanu początkowego.
- Monitorowanie dobrostanu i rezultatów. Ankiety dla pracowników i pracodawców, przeprowadzane przed wdrożeniem i w jego trakcie, pomagają ocenić samopoczucie, organizację pracy oraz efektywność. Na podstawie wyników można ustalić, czy krótszy czas pracy przynosi korzyści i jakie korekty wprowadzić.
- Uwzględnienie przepisów o czasie pracy i odpoczynku. Zmiana musi być zgodna z obowiązującymi normami, systemem i rozkładem czasu pracy, a także zasadami dotyczącymi przerw i odpoczynku. Kodeks pracy określa co do zasady maksymalnie 8 godzin pracy na dobę i przeciętnie 40 godzin tygodniowo. Pracownikom przysługuje również co najmniej 11 godzin nieprzerwanego odpoczynku dobowego.
FAQ – Najczęstsze pytania
Na czym polega rządowy pilotaż skróconego czasu pracy?
To dobrowolny test różnych modeli krótszej pracy, prowadzony u 78 pracodawców — 38 prywatnych i 40 publicznych. Objęto nim blisko 5 tys. pracowników. Pracodawcy mogą skrócić tydzień pracy lub dniówki, dodać dni wolne albo zastosować inne rozwiązanie dopasowane do organizacji.
Kiedy trwa pilotaż i do kiedy trzeba złożyć sprawozdanie?
Testy rozpoczęły się 1 stycznia 2026 roku i potrwają do 31 grudnia 2026 roku. Pracodawcy mają czas do 15 maja 2027 roku na przekazanie sprawozdań końcowych.
Czy uczestnicy pilotażu będą zarabiać mniej?
Nie. Pracodawca musi utrzymać wynagrodzenie uczestników co najmniej na poziomie z dnia rozpoczęcia testów i nie może pogorszyć ich warunków pracy.
Czy krótszy czas pracy obowiązuje już wszystkich pracowników?
Nie. Pilotaż nie zmienia powszechnie przepisów ani zasad zatrudnienia. Na razie obowiązują dotychczasowe normy: maksymalnie 8 godzin pracy na dobę i przeciętnie 40 godzin tygodniowo, zwykle w przeciętnie pięciodniowym tygodniu pracy.
Kiedy można spodziewać się zmian w przepisach o czasie pracy?
Nie ustalono jeszcze terminu ani kształtu ewentualnych zmian ogólnokrajowych. Decyzje mają zapaść po zakończeniu pilotażu i analizie jego wyników, dotyczących m.in. efektywności, organizacji pracy i samopoczucia pracowników.
