Jak uzyskać wsparcie finansowe i dodatkową pomoc w ramach ustawy „Za życiem”

Ustawa przewiduje jednorazowe świadczenie w wysokości 4000 zł oraz inne formy pomocy dla kobiet w ciąży i rodzin dzieci z ciężkimi schorzeniami. Przed złożeniem wniosku sprawdź warunki, wymagane dokumenty i termin.

• Jednorazowe świadczenie w wysokości 4000 zł — niezależnie od dochodu może je otrzymać matka, ojciec, opiekun prawny lub faktyczny dziecka, u którego stwierdzono ciężkie i nieodwracalne upośledzenie albo nieuleczalną chorobę zagrażającą życiu, powstałe w okresie prenatalnym lub podczas porodu. Złóż wniosek w urzędzie gminy lub miasta albo w ośrodku pomocy społecznej właściwym dla miejsca zamieszkania, nie później niż 12 miesięcy od narodzin dziecka. Urząd nie rozpatrzy wniosku złożonego po terminie.
• Przygotuj wymagane zaświadczenia — do wniosku dołącz zaświadczenie o stanie zdrowia dziecka. Wystawia je lekarz ubezpieczenia zdrowotnego ze specjalizacją II stopnia lub tytułem specjalisty, m.in. w położnictwie i ginekologii, perinatologii, neonatologii, neurologii dziecięcej, kardiologii dziecięcej lub chirurgii dziecięcej. Zasadniczo potrzebujesz też zaświadczenia lekarza lub położnej, że matka pozostawała pod opieką medyczną najpóźniej od 10. tygodnia ciąży do porodu. Wymóg ten nie dotyczy opiekuna prawnego ani faktycznego oraz osoby, która przysposobiła dziecko.
• Sprawdź, czy świadczenie nie jest wyłączone — nie przysługuje, jeśli dziecko przebywa w pieczy zastępczej lub instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie. Prawo do świadczenia może wykluczyć także podobne świadczenie przyznane za granicą członkowi rodziny; zastosowanie mają przepisy o koordynacji zabezpieczenia społecznego i umowy międzynarodowe. Samo wcześniactwo nie wystarczy — diagnoza musi spełniać ustawowe kryteria.
• Skorzystaj z pozostałych uprawnień — ustawa zapewnia też pierwszeństwo w dostępie do świadczeń zdrowotnych i usług farmaceutycznych, rehabilitację, pomoc psychologiczną, opiekę paliatywną lub hospicyjną, wybrane wyroby medyczne oraz wsparcie asystenta rodziny. Kobieta w ciąży potwierdza uprawnienie zaświadczeniem od lekarza lub położnej. Jeśli ambulatoryjnej opieki specjalistycznej nie da się zapewnić w dniu zgłoszenia, świadczenie powinno zostać udzielone w ciągu 7 dni roboczych. Ponadto rodzina może sprawdzić dostępność opieki wytchnieniowej, zasiłków rodzinnych i opiekuńczych oraz pomocy społecznej — każda z tych form ma odrębne warunki.

Zbierz wymagane zaświadczenia i złóż wniosek o jednorazowe świadczenie w wysokości 4000 zł w ciągu 12 miesięcy od narodzin dziecka. Najważniejsze warunki znajdziesz poniżej.

1. Uzyskaj zaświadczenie o stanie zdrowia dziecka. Dokument musi potwierdzać ciężkie i nieodwracalne upośledzenie albo nieuleczalną chorobę zagrażającą życiu, powstałe w okresie prenatalnym lub podczas porodu. Wystawia go lekarz związany z placówką, która ma umowę z NFZ, i posiadający specjalizację II stopnia albo tytuł specjalisty w jednej z dziedzin: położnictwo i ginekologia, perinatologia, neonatologia, neurologia dziecięca, kardiologia dziecięca lub chirurgia dziecięca.
2. Przygotuj zaświadczenie o opiece medycznej nad matką. Lekarz lub położna potwierdza, że matka korzystała z opieki medycznej najpóźniej od 10. tygodnia ciąży aż do porodu. Wymóg ten nie dotyczy opiekuna prawnego, opiekuna faktycznego ani osoby, która przysposobiła dziecko.
3. Sprawdź, kto może złożyć wniosek. O świadczenie może wystąpić matka, ojciec, opiekun prawny lub opiekun faktyczny. Kwota wynosi 4000 zł i nie zależy od dochodu. Opiekun faktyczny to osoba, która opiekuje się dzieckiem i złożyła do sądu wniosek o jego przysposobienie.
4. Złóż kompletny wniosek w terminie. Przekaż go wraz z wymaganymi zaświadczeniami do urzędu miasta lub gminy albo ośrodka pomocy społecznej właściwego dla miejsca zamieszkania. Zrób to w ciągu 12 miesięcy od narodzin dziecka, ponieważ wniosek złożony później pozostanie bez rozpoznania.
5. Sprawdź, czy nie zachodzi wyłączenie. Świadczenie nie przysługuje, jeśli dziecko umieszczono w pieczy zastępczej lub instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie. Nie przysługuje również wtedy, gdy członkowi rodziny przyznano za granicą podobne jednorazowe świadczenie na dziecko. Uwzględnij jednak przepisy o koordynacji zabezpieczenia społecznego i umowy międzynarodowe.

Ustawa „Za życiem” przewiduje dla kobiet w ciąży i rodzin m.in. pomoc asystenta rodziny, opiekę wytchnieniową, poradnictwo, rehabilitację oraz świadczenia finansowe.

• Asystent rodziny — kobieta w ciąży lub jej rodzina mogą zwrócić się o pomoc do gminy. Asystent wyjaśnia, jakie świadczenia przysługują, pomaga w codziennych obowiązkach i problemach opiekuńczo-wychowawczych, a na podstawie pisemnego upoważnienia reprezentuje rodzinę w urzędach i innych instytucjach. W sprawach objętych ustawą gmina nie przeprowadza rodzinnego wywiadu środowiskowego.
• Opieka wytchnieniowa — pozwala opiekunowi odpocząć od codziennej opieki nad dzieckiem z niepełnosprawnością lub poważną chorobą. Może odbywać się w domu, dziennym ośrodku wsparcia, placówce całodobowej albo podczas zorganizowanego wypoczynku. Informator wskazuje możliwość uzyskania do 120 godzin opieki; jej forma i warunki zależą od lokalnej oferty.
• Wsparcie psychologiczne i poradnictwo — rodzice mogą skorzystać z pomocy psychologicznej, prawnej i rodzinnej oraz uzyskać wskazówki dotyczące pielęgnacji i wychowania dziecka, a także praw rodzicielskich i pracowniczych. Informacji udzielają m.in. asystenci rodziny, ośrodki pomocy społecznej, instytucje wspierające rodzinę, przychodnie i szpitale.
• Opieka medyczna i rehabilitacja — rodziny mogą korzystać z rehabilitacji leczniczej, usług koordynacyjno-opiekuńczo-rehabilitacyjnych, a zależnie od potrzeb także z opieki paliatywnej i hospicyjnej. Kobiety w ciąży i dzieci z wymaganym zaświadczeniem otrzymują świadczenia zdrowotne poza kolejnością. W ambulatoryjnej opiece specjalistycznej świadczenie przysługuje w dniu zgłoszenia, a jeśli nie jest to możliwe — najpóźniej w ciągu 7 dni roboczych.
• Wsparcie finansowe i rzeczowe — rodzic, opiekun prawny lub faktyczny może ubiegać się o jednorazowe świadczenie w wysokości 4000 zł, niezależne od dochodu. Przysługuje ono, gdy u dziecka stwierdzono ciężkie i nieodwracalne upośledzenie albo nieuleczalną chorobę zagrażającą życiu, powstałe w okresie prenatalnym lub podczas porodu. Wniosek trzeba złożyć w ciągu 12 miesięcy od narodzin i dołączyć wymagane zaświadczenie lekarskie. Zasadniczo potrzebne jest również potwierdzenie, że matka korzystała z opieki medycznej od 10. tygodnia ciąży do porodu. Ponadto dzieci mogą otrzymać określone wyroby medyczne na zasadach przewidzianych w przepisach.