Categories PiS

Kiedy PiS przejął władzę? Daty i skutki dla Polski

Podziel się z innymi:

Przejęcie władzy przez Prawo i Sprawiedliwość było jednym z najważniejszych momentów w najnowszej historii Polski. Kiedy dokładnie PiS objął rządy i jakie wydarzenia doprowadziły do tej zmiany? W artykule przedstawiam najważniejsze daty oraz opisuję skutki decyzji podejmowanych przez kolejne rządy tej partii dla państwa i jego obywateli.

Rządy PiS w Polsce

Prawo i Sprawiedliwość wygrało wybory parlamentarne 25 października 2015 roku, zdobywając 37,58 proc. głosów i 235 z 460 mandatów w Sejmie. Dzięki samodzielnej większości mogło rządzić bez koalicjanta — po raz pierwszy od 1989 roku. PiS zwyciężyło także w wyborach do Senatu, uzyskując 61 ze 100 miejsc.

Po ośmiu latach rządów koalicji PO–PSL zmieniły się nastroje polityczne. PiS obiecywało poprawę sytuacji rodzin, większe bezpieczeństwo i sprawiedliwszy podział korzyści z rozwoju kraju. Ważną propozycją było świadczenie w wysokości 500 zł miesięcznie na dziecko. Partia odwoływała się też do obaw związanych z kryzysem migracyjnym oraz do przekonania części wyborców, że rząd nie odpowiada na ich codzienne potrzeby. Jako kobieta uważam, że połączenie konkretnych obietnic z emocjonalnym przekazem pomogło PiS zdobyć szerokie poparcie.

Nowy gabinet z poparciem 236 posłów ruszył z programem „Rodzina 500+”

Po wyborach prezydent Andrzej Duda, wybrany kilka miesięcy wcześniej, desygnował Beatę Szydło na premiera. Jej rząd zaprzysiężono 16 listopada 2015 roku, a 18 listopada Sejm udzielił mu wotum zaufania: poparło go 236 posłów, 202 zagłosowało przeciw, a 18 wstrzymało się od głosu. W gabinecie zasiedli politycy PiS i osoby bezpartyjne. Jarosław Kaczyński, prezes partii, nie został premierem.

Zwycięstwo PiS

Rząd zapowiedział realizację programu wyborczego, w tym uruchomienie „Rodziny 500+”, podniesienie kwoty wolnej od podatku i obniżenie wieku emerytalnego. Jednocześnie rozpoczął się spór o Trybunał Konstytucyjny. W grudniu 2015 roku większość sejmowa wybrała pięciu nowych sędziów, a konflikt dotyczący wcześniejszych nominacji i publikowania wyroków szybko stał się jednym z głównych tematów politycznych. Tak rozpoczęła się pierwsza kadencja rządów PiS, oparta na samodzielnej większości parlamentarnej.

Co przesądziło o zwycięstwie PiS w wyborach parlamentarnych?

Zwycięstwo PiS wynikało z połączenia protestu społecznego, konkretnych obietnic materialnych i przekazu o ochronie wspólnoty.

  • Przejęcie elektoratu gniewu. Po wyborach w 2007 roku PiS umocniło pozycję wśród osób, które uważały, że korzyści z transformacji i członkostwa w UE rozdzielono niesprawiedliwie. Wyborcy Samoobrony i LPR, które nie dostały się do Sejmu, znaleźli reprezentację w PiS.
  • Obietnica sprawiedliwszego podziału dóbr. PiS odpowiadało na pytanie „co ja z tego mam?”. Program 500+, później rozszerzony na pierwsze dziecko, oraz dodatkowe emerytury miały bezpośrednio zwiększać domowe budżety.
  • Szacunek dla „zwykłych Polaków”. PiS przedstawiało się jako partia ludzi pomijanych i lekceważonych przez elity. Oprócz redystrybucji pieniędzy oferowało symboliczne uznanie wyborcom, którzy czuli się odsunięci od życia publicznego.
  • Bezpieczeństwo i wspólnota. W kampanii 2015 roku PiS wykorzystało kryzys migracyjny, obiecując ochronę przed zagrożeniami. Później podkreślało także obronę tradycyjnego porządku społecznego.
  • Słaba odpowiedź opozycji. PO nie przedstawiła równie wyrazistej oferty dotyczącej podziału korzyści, społecznego uznania i bezpieczeństwa. Część wyborców kojarzyła jej wcześniejszy przekaz z „ciepłą wodą w kranie” oraz inwestycjami, które nie zawsze poprawiały ich codzienną sytuację.
  • Polaryzacja jako narzędzie mobilizacji. Konflikt z PO wzmacniał poparcie dla PiS. Podział na partię gniewu i partię błogostanu pozwalał przedstawiać wybory jako decyzję o tym, czyje potrzeby i doświadczenia znajdą reprezentację.
Zobacz również:  Jakie konsekwencje niesie za sobą propozycja zmian w konstytucji PiS?

Jak spór o Trybunał Konstytucyjny zmienił relacje między władzą a sądami?

Spór o Trybunał Konstytucyjny pokazał, że dla polityków liczy się nie tylko treść ustaw, lecz także skład sądu oceniającego ich zgodność z Konstytucją. W 2015 roku Sejm wybrał pięcioro sędziów, w tym dwoje na miejsca, których kadencje jeszcze trwały. W grudniu nowa większość wskazała kolejne osoby, a Trybunał uznał, że troje sędziów wybrano prawidłowo, a dwoje — nie. Prezydent nie odebrał ślubowania od pierwszej trójki, za to szybko przyjął je od później wybranych osób. W rezultacie spór o skład TK połączył się z walką o to, kto może ograniczać władzę parlamentu i rządu.

W grudniu 2015 roku rząd Beaty Szydło nie opublikował wyroku w sprawie zmian w ustawie o TK; później wstrzymał też publikację kolejnych orzeczeń. Był to precedens: od rozpoczęcia orzekania przez Trybunał w 1986 roku wcześniej nie blokowano wyroków w ten sposób. Nowe przepisy nakazywały między innymi rozpatrywać sprawy według kolejności wpływu, wymagały większości dwóch trzecich głosów i zwiększały minimalny pełny skład z piętnastu do trzynastu sędziów. W efekcie publikacja wyroków, ślubowanie i skład orzekający stały się elementami politycznego sporu, a nie tylko procedurami. Właśnie wtedy, moim zdaniem, autorytet Trybunału zaczął wyraźnie słabnąć.

Wybory parlamentarne 2015

Najważniejsze elementy sporu o Trybunał Konstytucyjny obejmowały:

  • wybór sędziów i kwestionowanie prawidłowości ich powołania;
  • nieodebranie ślubowania od części sędziów;
  • wstrzymywanie publikacji wyroków;
  • zmiany zasad rozpatrywania spraw i wymaganego składu orzekającego.

Gdy polityczne starcia osłabiają zaufanie do sądów

TK może uznać przepis ustawy za niezgodny z Konstytucją, a jego orzeczenia wpływają na zasady dotyczące całego społeczeństwa. Zwykły sąd rozstrzyga konkretny spór, natomiast Trybunał ocenia przepisy oddziałujące na prawa milionów ludzi — od emerytur po aborcję. Gdy politycy zaczęli zabiegać przede wszystkim o wpływ na skład TK, kontrola władzy straciła wiarygodność. Jednocześnie spór pogłębił napięcia wokół niezależności sądów i osłabił zaufanie do bezstronnego stosowania prawa.

Zobacz również:  Zaskakujące wyniki wyborów 2023: Ile osób zagłosowało na PiS?

Zmiana rządu nie zakończyła konfliktu. Od marca 2024 roku władze ponownie wstrzymują publikację wyroków TK, co pokazuje, że ten mechanizm wraca w nowych warunkach politycznych. Spór objął też obsadzanie stanowisk i podważanie prawa niektórych osób do udziału w pracach Trybunału. W rezultacie kolejne obozy polityczne częściej kwestionują orzeczenia i składy, zamiast uznawać werdykt instytucji kontrolnej. Utrudnia to sądom pełnienie roli bezstronnego arbitra, a obywatelom — poleganie na stabilnych regułach.

Silne instytucje wymagają nie tylko jasnych przepisów, lecz także zaufania do ich niezależności. Gdy polityczny spór podważa orzeczenia sądów, konsekwencje odczuwają wszyscy obywatele.

Jak rządy PiS wpłynęły na podział polityczny i społeczne napięcia w Polsce?

Rządy PiS w latach 2015–2023 utrwaliły podział na zwolenników partii, która przedstawiała się jako obrończyni „zwykłych Polaków”, i przeciwników obawiających się osłabienia instytucji oraz liberalnych standardów. Choć spór PiS z Platformą Obywatelską trwał już wcześniej, z czasem zdominował politykę. W 2019 roku obie partie zdobyły łącznie ponad 71 proc. głosów.

Podział napędzały kwestie materialne i symboliczne. Program 500+, rozszerzony później na pierwsze dziecko, oraz trzynasta i czternasta emerytura sprawiły, że wiele rodzin i seniorów poczuło się dostrzeżonych przez państwo. PiS odwoływał się także do obrony wspólnoty i godności grup, które czuły się pomijane. Krytycy natomiast zarzucali partii, że ostrym językiem o migrantach, osobach LGBT i przeciwnikach politycznych podsyca lęk oraz niechęć. Jako kobieta szczególnie odczuwałam, jak spór o prawa reprodukcyjne przenika do codziennych rozmów i rodzin.

Gdy spór o sądy przeniknął do rodzin i przyjaźni

Jednym z głównych źródeł konfliktu stał się Trybunał Konstytucyjny. W październiku 2015 roku Sejm wybrał pięciu sędziów, w tym dwóch na miejsca, których kadencje jeszcze trwały. Później nowa większość wybrała kolejnych pięciu. W grudniu Trybunał uznał wybór trzech pierwszych sędziów za zgodny z prawem, a dwóch pozostałych — za niezgodny z konstytucją. Rząd Beaty Szydło nie opublikował jednak jednego z wyroków. Wieloletni spór o skład i niezależność Trybunału osłabił zaufanie do państwa; dla wielu osób kolejne konflikty prawne oznaczały walkę o polityczną kontrolę.

Zobacz również:  Ile naprawdę zarabia Jarosław Kaczyński? Oto szokujące szczegóły jego dochodów

Konflikty wokół katastrofy smoleńskiej, lustracji, aborcji i oceny rządów PiS dodatkowo pogłębiły podziały. Dla jednych partia oznaczała redystrybucję środków i uznanie, dla innych — narastający konflikt społeczny oraz presję na niezależne instytucje. W rezultacie spory programowe zaczęły wpływać na relacje rodzinne i przyjacielskie oraz poczucie przynależności do wspólnoty. Zmiana władzy nie zakończyła podziału, ponieważ obie strony przez lata nauczyły się patrzeć na siebie z nieufnością.

Ciekawostka: w wyborach parlamentarnych w 2019 roku PiS zdobył 43,6 proc. głosów, ale dzięki ordynacji wyborczej uzyskał samodzielną większość w Sejmie — 235 mandatów.

Źródła:

  1. https://wszystkoconajwazniejsze.pl/ludwik-dorn-dwie-dekady-po-pis-partia-gniewu-kontra-partia-blogostanu/
  2. https://businessinsider.com.pl/prawo/tak-zaczela-sie-walka-o-tk-pis-wykorzystal-poprawke-po-kalendarium/b5z8bt3

Najczęściej zadawane pytania (FAQ)

Kiedy PiS wygrało wybory parlamentarne i ile zdobyło mandatów w Sejmie?

PiS wygrało wybory 25 października 2015 roku, zdobywając 37,58 proc. głosów i 235 z 460 mandatów w Sejmie.

Kiedy zaprzysiężono rząd Beaty Szydło i kiedy otrzymał wotum zaufania?

Rząd Beaty Szydło zaprzysiężono 16 listopada 2015 roku. Dwa dni później Sejm udzielił mu wotum zaufania, popierając go 236 głosami.

Jakie ważne programy i zmiany zapowiedział pierwszy rząd PiS?

Rząd zapowiedział między innymi program „Rodzina 500+”, podniesienie kwoty wolnej od podatku i obniżenie wieku emerytalnego.

Co doprowadziło do zwycięstwa PiS w 2015 roku?

Znaczenie miały konkretne obietnice materialne, takie jak 500 zł miesięcznie na dziecko, hasła sprawiedliwszego podziału dóbr i większego bezpieczeństwa, a także poczucie części wyborców, że ich potrzeby są lekceważone. Wpływ miała również słaba odpowiedź opozycji.

Jak rządy PiS wpłynęły na instytucje i społeczeństwo?

Spór o Trybunał Konstytucyjny i niezależność sądów osłabił zaufanie do instytucji państwa. Jednocześnie polityka społeczna, w tym rozszerzenie programu 500+ oraz dodatkowe emerytury, sprawiła, że część rodzin i seniorów poczuła się dostrzeżona. Lata rządów PiS pogłębiły też podziały polityczne i społeczne.

Jestem twórczynią bloga orgs.pl — miejsca, w którym polityka przestaje być hermetycznym światem dla wtajemniczonych, a staje się przestrzenią do dyskusji, analiz i zrozumienia tego, co dzieje się w Polsce. Interesują mnie kulisy działania władzy, decyzje ustawodawcze, napięcia między partiami i to, jak polityka wpływa na codzienne życie obywateli. Na blogu piszę o Sejmie i Senacie, prezydencie, PiS, Koalicji Obywatelskiej, Konfederacji i wszystkich tych, którzy kształtują krajową scenę polityczną — od wielkich reform po pozornie drobne poprawki ustawowe.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *