Monika Sanacka 
Miguel Díaz-Canel Bermúdez to kubański polityk, który od 2018 roku pełni funkcję prezydenta Kuby, a od 2021 roku kieruje także Komunistyczną Partią Kuby jako jej pierwszy sekretarz. Urodził się 20 kwietnia 1960 roku w Placetas, w ówczesnej prowincji Las Villas. W 1982 roku ukończył inżynierię elektroniczną na Uniwersytecie Centralnym „Marta Abreu” w Las Villas. Jego kariera rozwijała się niemal wyłącznie w kubańskich strukturach państwowych i partyjnych.
Po służbie wojskowej Díaz-Canel wykładał, a następnie obejmował kolejne stanowiska w Komunistycznej Partii Kuby. W latach 2003–2009 kierował jej strukturami w prowincji Villa Clara, później zaś w Holguín. W 2009 roku został ministrem szkolnictwa wyższego, w 2012 roku wicepremierem, a rok później — pierwszym wiceprezydentem Rady Państwa. W kwietniu 2018 roku przejął urząd prezydenta po Raúlu Castro, kończąc prawie 60-letni okres rządów braci Castro na najwyższym stanowisku w państwie.
Gospodarczy kryzys i społeczne napięcia wystawiają kubańskie władze na próbę
Jako prezydent Díaz-Canel mierzy się z kryzysem gospodarczym, niedoborami żywności i leków oraz emigracją mieszkańców. W lipcu 2021 roku na Kubie wybuchły największe od dziesięcioleci protesty, które podsycały między innymi kryzys i ograniczenia swobód. W 2022 roku parlament uchwalił nowy kodeks karny, a obywatele zatwierdzili w referendum kodeks rodzinny. Ten ostatni rozszerzył prawa par jednopłciowych, w tym możliwość adopcji dzieci. Wydarzenia te pokazują skalę przemian społecznych i politycznych na wyspie.
W kwietniu 2026 roku Zgromadzenie Narodowe ponownie wybrało Díaza-Canela na prezydenta, rozpoczynając jego drugą, pięcioletnią kadencję. Jego rządy podtrzymują system jednopartyjny, a zarazem przypadają na czas, gdy władze próbują reagować na presję gospodarczą i społeczne niezadowolenie. Jego kariera odzwierciedla więc nie tylko drogę jednego polityka, lecz także dzieje kubańskich instytucji oraz zmian wpływających na codzienne życie milionów mieszkańców.
| Obszar | Dane i szczegóły |
|---|---|
| Prezydent Kuby | Miguel Mario Díaz-Canel Bermúdez; objął urząd 19 kwietnia 2018 r. i został ponownie wybrany przez Zgromadzenie Narodowe 19 kwietnia 2023 r. na kolejną pięcioletnią kadencję. |
| Urodzenie i wiek | Urodził się 20 kwietnia 1960 r. w Placetas, w prowincji Villa Clara. W 2026 r. ma 66 lat. |
| Wykształcenie i zawód | W 1982 r. ukończył elektronikę na Centralnym Uniwersytecie „Marta Abreu” w Las Villas. Z wykształcenia jest inżynierem elektronicznym. |
| Początki kariery | Po studiach służył w Siłach Zbrojnych Rewolucyjnych, a następnie pracował jako inżynier i działacz Związku Młodych Komunistów (UJC). W latach 1987–1989 pełnił misję w Nikaragui. |
| Droga w aparacie partyjnym | W 1993 r. został pierwszym sekretarzem Komitetu Prowincjonalnego Komunistycznej Partii Kuby (PCC) w Villa Clara; w 2003 r. objął analogiczne stanowisko w Holguín. W 2003 r. wszedł do Biura Politycznego PCC, a w 2009 r. został ministrem szkolnictwa wyższego. |
| Droga do najwyższych urzędów | W 2012 r. został wiceprzewodniczącym Rady Ministrów, a w 2013 r. pierwszym wiceprezydentem Rady Państwa. W kwietniu 2018 r. Zgromadzenie Narodowe wybrało go na prezydenta, zastępując Raúla Castro. |
| Stanowisko partyjne | 19 kwietnia 2021 r. został pierwszym sekretarzem Komitetu Centralnego PCC, zastępując Raúla Castro. Jest pierwszym od rewolucji z 1959 r. przywódcą Kuby spoza rodziny Castro. |
| Ustrój i pozycja PCC | Konstytucja z 2019 r. określa PCC jako „jedyną, marksistowsko-leninowską, zorganizowaną awangardę narodu kubańskiego” oraz „siłę przewodnią społeczeństwa i państwa”. Partia pozostaje jedyną legalną partią polityczną; jej rola obejmuje wyznaczanie kierunku polityki i obsadzanie kluczowych stanowisk. |
| Wybór prezydenta | Prezydenta wybiera Zgromadzenie Narodowe, a nie obywatele w bezpośrednim głosowaniu. Konstytucja ogranicza urząd do 2 kolejnych pięcioletnich kadencji; Díaz-Canel rozpoczął drugą kadencję w 2023 r. |
| Reforma gospodarcza | W 2021 r. wprowadzono reformę walutową, która połączyła oficjalne kursy peso kubańskiego i peso wymienialnego oraz towarzyszyła zmianom cen, płac i emerytur. Reforma nie zlikwidowała niedoborów ani presji inflacyjnej. |
| Główne problemy gospodarcze | Do najważniejszych wyzwań należą niska produkcja, ograniczona dostępność żywności i leków, inflacja, niedobory paliwa, częste przerwy w dostawach prądu oraz ograniczony dopływ walut obcych. |
| Protesty i reakcja państwa | 11 lipca 2021 r. w wielu miejscowościach odbyły się największe od dekad protesty społeczne, związane m.in. z kryzysem gospodarczym i niedoborami. Władze odpowiedziały działaniami porządkowymi i zatrzymaniami; organizacje praw człowieka krytykowały ograniczanie wolności zgromadzeń i wypowiedzi. |
| Emigracja i demografia | Silna emigracja, starzenie się ludności i niski przyrost naturalny pogłębiają problemy rynku pracy oraz zmniejszają liczbę osób w wieku produkcyjnym. Skala migracji zmienia się w czasie i zależy m.in. od warunków gospodarczych oraz polityki migracyjnej państw docelowych. |
| Relacje zagraniczne | Politykę Kuby kształtują m.in. wieloletnie sankcje i ograniczenia handlowe Stanów Zjednoczonych, a także współpraca z partnerami takimi jak Wenezuela, Chiny i Rosja. Sankcje są jednym z czynników kryzysu, obok problemów strukturalnych krajowej gospodarki. |
Jak wygląda droga prezydenta Kuby do władzy?
Droga prezydenta Kuby do władzy zaczyna się od wyborów, ale nie przypomina bezpośredniej rywalizacji o urząd znanej z wielu demokracji. Jak już tu jesteś to poznaj zaskakujące fakty o Kwaśniewskim. Kuba jest państwem jednopartyjnym, dlatego kluczową rolę w polityce odgrywa Komunistyczna Partia Kuby (PCC). Jej sekretarz generalny kieruje partią, natomiast prezydent stoi na czele państwa i rządu, choć obie funkcje nie muszą przypadać tej samej osobie.
Obecny prezydent, Miguel Díaz-Canel, objął urząd 19 kwietnia 2018 roku, gdy wybrało go Zgromadzenie Narodowe Władzy Ludowej. Otrzymał 603 z 604 oddanych głosów, a w 2023 roku został ponownie wybrany na pięcioletnią kadencję. Wcześniej przez lata awansował w strukturach partyjnych i państwowych: pełnił między innymi funkcję ministra szkolnictwa wyższego oraz pierwszego wiceprezydenta.
Parlamentarny wybór to dopiero finał partyjnej drogi do władzy
Aby lepiej zrozumieć tę drogę, warto przyjrzeć się wyborom parlamentarnym. Obywatele wybierają deputowanych do 470-osobowego Zgromadzenia Narodowego, a następnie oni wybierają prezydenta spośród własnego grona. A jak już tu trafiłeś to poznaj kluczowe różnice między wyborami prezydenckimi a parlamentarnymi. Kadencja trwa pięć lat; urząd można sprawować najwyżej przez dwie kolejne kadencje. W praktyce liczy się więc nie tylko wynik głosowania, lecz także pozycja kandydata w strukturach PCC.
Najważniejsze etapy wyboru prezydenta Kuby można podsumować następująco:
- obywatele wybierają deputowanych do Zgromadzenia Narodowego;
- Zgromadzenie Narodowe wybiera prezydenta spośród swoich członków;
- kandydat na urząd prezydenta musi mieć znaczącą pozycję w strukturach partii i administracji;
- prezydent sprawuje pięcioletnią kadencję, z możliwością dwóch kolejnych kadencji.
Díaz-Canel stoi na czele państwa od 2019 roku, kiedy zastąpił Raúla Castro, a w 2021 roku objął również funkcję pierwszego sekretarza PCC. Skupił w swoich rękach dwa najważniejsze stanowiska polityczne na Kubie. Droga do prezydentury prowadzi przede wszystkim przez wieloletnią pracę w partii i administracji, a dopiero na końcu przez wybór parlamentu.
Ciekawostka: Miguel Díaz-Canel był pierwszym prezydentem Kuby od rewolucji, który nie należał do rodziny Castro.
Jaką rolę odgrywa partia komunistyczna na Kubie?
Partia Komunistyczna Kuby (PCC) to jedyna legalna partia polityczna na wyspie, a konstytucja z 2019 roku przyznaje jej szczególny status. Zgodnie z artykułem 5 stanowi ona „siłę napędową” społeczeństwa i państwa. Dlatego PCC nie ogranicza się do udziału w wyborach: wyznacza kierunek polityki kraju i wpływa na instytucje państwowe, gospodarkę oraz życie publiczne.
Najważniejsze decyzje podejmują partyjne władze, przede wszystkim Komitet Centralny i Biuro Polityczne. Od 2021 roku PCC kieruje Miguel Díaz-Canel, który pełni również funkcję prezydenta Kuby. Partia organizuje zjazdy i przyjmuje na nich wytyczne na kolejne lata; VIII Zjazd odbył się w kwietniu 2021 roku. Kubańczycy wybierają 470 deputowanych do Zgromadzenia Narodowego, jednak nie głosują na konkurujące partie. Kandydaci nie rywalizują więc w sposób znany z demokracji wielopartyjnych.
Między stabilnością a ograniczoną debatą: napięcie, które kształtuje państwo
Wpływ PCC obejmuje także gospodarkę, choć państwo stopniowo dopuszcza więcej prywatnej działalności. Od 2021 roku małe i średnie przedsiębiorstwa mogą działać jako oficjalne podmioty gospodarcze i zwykle zatrudniać do 100 osób. Jednocześnie państwo zachowuje silną kontrolę nad kluczowymi sektorami i dużymi firmami. Partia wyznacza ramy reform, łącząc ograniczone rozwiązania rynkowe z socjalistycznym modelem i rozbudowanymi usługami publicznymi.
PCC pozostaje centralnym ośrodkiem kubańskiego systemu politycznego. Jej wpływ widać zarówno w kierunku reform gospodarczych, jak i w granicach publicznej debaty.
Jako kobieta dostrzegam w tej roli zarówno obietnicę stabilności i powszechnego dostępu do edukacji oraz opieki zdrowotnej, jak i ograniczenia debaty politycznej. PCC przedstawia się jako spadkobierczyni rewolucji z 1959 roku i obrończyni suwerenności Kuby. Jej zwolennicy podkreślają ciągłość państwa oraz niezależność od zagranicznych nacisków, natomiast krytycy wskazują na brak legalnej konkurencji partyjnej i niewielką przestrzeń dla opozycji. To napięcie między jednością systemu a pluralizmem pokazuje, jak silnie partia kształtuje kubańskie życie publiczne. Skoro już zahaczamy o ten temat to poznaj bliżej Krzysztofa Bosaka i jego partię.
Z jakimi wyzwaniami mierzy się Kuba pod rządami Díaz-Canela?
Poniżej przedstawiono najważniejsze wyzwania, z którymi Kuba mierzy się pod rządami Miguela Díaza-Canela:
- Kryzys gospodarczy: Spada produkcja, brakuje paliwa i żywności, a wysoka inflacja obniża poziom życia mieszkańców.
- Problemy z energią: Przestarzała infrastruktura oraz niedobory paliwa powodują częste przerwy w dostawach prądu. W rezultacie trudniej funkcjonują gospodarstwa domowe i firmy.
- Emigracja i odpływ ludności: Wielu Kubańczyków wyjeżdża, szukając bezpieczeństwa i lepszych warunków życia. W konsekwencji brakuje pracowników, a społeczeństwo się starzeje.
- Ograniczenia polityczne: Władze ściśle kontrolują życie publiczne, a protestujący i krytycy rządu mogą spotkać się z represjami.
- Napięcia społeczne: Niedobory, niskie płace i ograniczone perspektywy pogłębiają niezadowolenie, które ujawniło się między innymi podczas protestów społecznych.
